• Şerh
  
  
•             هُوَ lâfzı vâhidiyet ve ehâdiyet-i İlâhiye’yi gösteriyor. Şöyle ki: هُوَ hem lâfzı i’tibâriyle gaybî bir Zâtı gösteriyor; hem de هُوَ lâfzı telâffuz edilirken ağızdan çıkan havası i’tibâriyle O gaybî Zâtın esmâ ve sıfâtının husûsan a’zamlık mertebede emir ve irâdesinin tecellîsini gösteriyor. Böylece هُوَ lâfzında ve o lâfızla berâber çıkan havada bir Zât-ı Vâhidin tecellîsi görünüyor.
•             هُوَ, ma’nâsında ve işâretinde dahi yine O Zât-ı Gaybî’yi gösteriyor. هُوَ lâfzı ile berâber ağızdan çıkan her bir hava zerresinde, bütün esmâ ve sıfâtıyla husûsan a’zamlık mertebede emir ve irâdesiyle tecellî eden bir Zât-ı Ehâdi gösterir.                
• Evet insanın ağzından هُوَ lâfzıyla çıkan havanın her bir zerresi هُوَ Ya’nî “O” diyor. “O kimdir?” Diye sorulan suâle cevâben denilir ki:  هُوَ  lâfzıyla çıkan hava içindeki hadsiz zerrelerin her birinde binbir ismi ile tecellî eden bir Zât-ı gaybî var. O Zât-ı gaybî ise, Ellâh’u Azîmü’ş-Şân’dır. هُوَ lâfzı, zikredilen bu ma’nâyı i’lân ediyor.
•            Evet insanın ağzından هُوَ lâfzı ile berâber çıkan hava zerrelerinin her birinde binbir isim ve sıfâtıyla husûsan emir ve irâdesiyle tecellî eden müstetîr bir Zât vardır. İşte هُوَ lâfzı o müstetîr Zâta işâret ediyor. Böylece o Zât-ı müstetîr, evvelce bahsi geçmiş gibi oluyor. Karîne-i taayyün oluyor. Zamîrin merci’inin daha önce zikredilmesine gerek kalmıyor.  
•            Cenâb-ı Hakkın bütün âlemi ihâtâ eden küllî hava unsurunda binbir ismiyle tecellî etmesine Vâhidiyet tecellîsi, o hava unsurundaki her bir zerre içinde âlemdeki ses ve sûretleri dercetmesi ve binbir ism-i İlâhiye âyine olmasına da Ehâdiyet tecellîsi denir.
•            Müellif (ra) burada şunu ifâde etmek istiyor: هُوَ lâfzını maddeten düşündüm. O هُوَ lâfzı ile berâber ağızdan çıkan hava vâsıta-
  

Lügat: maddeten, mertebe, taayyün, hadsiz, hâdiye, dilir, küllî, sinin, vâhid, âdiye