Dokuzuncu Söz/Metin

     Zuhr zamânı ise; yaz mevsiminin ortasına, hem gençlik kemâline, hem ömr-i dünyâdaki hılkat-i insân devrine benzer ve işâret eder ve onlardaki tecelliyyât-ı rahmeti ve füyûzát-ı ni‘meti hátırlatır.

Şerh

(Zuhr zamânı ise;) sene i‘tibâriyle (yaz mevsiminin ortasına, hem) tabakát-ı ömr-i insân i‘tibâriyle (gençlik kemâline, hem) edvâr-ı ömr-i álem i‘tibâriyle (ömr-i dünyâdaki hılkat-i insân devrine benzer ve işâret eder ve onlardaki tecelliyyât-ı rahmeti ve füyûzát-ı ni‘meti hátırlatır.) Şimdi öğle namâzının vakti girdi. Bu vakitte, mühim bir inkılâb oldu; hadsiz tasarrufât-ı Rabbâniyye meydâna geldi; nihâyetsiz niam-ı İlâhiyye vücûda geldi. Günün ömrüne göre; öğle vakti, günün kemâl vaktidir. Senenin ömrüne göre; yaz mevsimi, senenin kemâl zamânıdır. İnsânın ömrüne göre; gençlik devresi, tabaka-i ömr-i insânın kemâl devresidir. Dünyânın ömrüne göre; Hazret-i Âdem (as)’ın yaratıldığı devre, edvâr-ı ömr-i álemin kemâl devresidir. Hazret-i Âdem (as)’ın halk edilmesiyle dünyânın ömrü kemâline kavuşur.

Hulâsa: Gün i‘tibâriyle öğle vakti, günün kemâline; sene i‘tibâriyle yaz mevsiminin ortasına; tabakát-ı ömr-i insân i‘tibâriyle gençlik kemâline; edvâr-ı ömr-i álem i‘tibâriyle, hılkat-i insânın (Hazret-i Âdem (as)’ın yaradılış) devrine benzer ve onlardaki inkılâbât, tasarrufât ve ihsânâtı hátırlatır. Bunlardaki acîb inkılâbâtı ihtár ile tecelliyyât-ı celâliyyeyi; azím tasarrufâtı ihtár ile tecelliyyât-ı kemâliyyeyi ve küllî ihsânâtı ihtár ile tecelliyyât-ı cemâliyyeyi gösterir; nev-ı beşeri tesbîh ve takdîs, tekbîr ve ta‘zím, hamd ve şükür vazífesine da‘vet eder.

Lügat: tasarrufât, tasarruf, hadsiz, mevsim, âliyye, küllî, simin