Dokuzuncu Söz'ün Şerhi

Teálâ, onların yaptıklarını hakkıyla bilendir” [81] âyet-i kerîmesinin nassıyla, bütün mevcûdât fıtrî olarak namâz kılar ve tesbîh eder. Meselâ; unsurlar ve sürüngenler, secdededir. Ağaçlar, kıyâmdadır. Ayaklı hayvânlar, rükû‘dadır. Dağlar, kuúddadır. Melâikenin amele olmayan kısmı dahi kıyâmete kadar bir kısmı kıyâmda, bir kısmı rükû‘da, bir kısmı secdede, bir kısmı da kuúddadır. Namâz, harekât i‘tibâriyle bu ibâdetlerin bütün envâına şâmil olduğu gibi; ezkâr cihetiyle dahi bütün zikir envâını câmi‘dir. Meselâ; kıyâmete kadar melâikenin bir kısmı اللّٰهِ سُبْحَانَ, bir kısmı لِلّٰهِ اَلْحَمْدُ, bir kısmı اَكْبَرُاَللّٰهُ , bir kısmı لِلّٰهِ  اَلتَّحِيَّاتُ, bir kısmı

لِلّٰهِ اَلْمُبَارَكَاتُ der ve hâkezâ her bir táife-i melâike, namâzın ezkârından bir zikir ile kıyâmete kadar zikr eder. Hadîs-i şerîflerde, şu ibâdet eden melâikenin izdihâmından dolayı semânın gıcırdadığı ve semâda bir meleğin secde etmediği bir karış kadar bir boşluğun bile bulunmadığı haber verilmektedir. Şöyle ki:

“Gök (meleklerin çokluğundan dolayı) gıcırdadı. Onun gıcırdaması da haktır. Çünkü, gökte adım atılacak her yerde ya secde eden veyâ rukûa varan bir melek vardır.” [82]

Başka bir hadîs-i şerîfte ise şöyle buyrulmaktadır:

“Semâ gıcırdadı ve semânın gıcırdaması haktır. Muhammed’in (asm) nefsi, yed-i kudretinde olan Elláhu Azímü’ş-şân’a kasem ederim ki; semâda bir karış boş yer yoktur ki, illâ secde

Lügat: yed-i kudret, muhammed, harekât, udre(t), sinin