Şerh

kâinâtın hey’et-i mecmûasının vekîl-i umûmîsi olarak, bütün mevcûdâtın duá ve ubûdiyyetini dergâh-ı İlâhiyyeye takdîm et. Cenâb-ı Hakk’a hakíkí bir abd ve muhátab, sádık bir dost ve halîl ol. Îmân, amel ve takvâ cenâhlarıyla terakkí ederek ma‘rifetulláh ve muhabbetulláhta ileri gitmek súretiyle meleklere karşı rüchâniyyetini isbât et. Müellif (ra) şöyle buyuruyor:

“Ey áciz insân ve ey fakír beşer! Duá gibi hazîne-i rahmetin anahtarı ve tükenmez bir kuvvetin medârı olan bir vesîleyi elden bırakma; ona yapış, a‘lâ-yı ılliyyîn-i insâniyyete çık. Bir sultán gibi bütün kâinâtın duálarını, kendi duán içine al. Bir abd-i küllî ve bir vekîl-i umûmî gibi,

^[393]اِيَّاكَ نَسْتَع۪ينُ de. Kâinâtın güzel bir  takvîmi  ol.”^[394]

Hulâsa: Bütün insânlar, Kur’ân ve Sünnette geçen ahkâm-ı İlâhiyyeyi tasdîk etmek, o ahkâmın icrâ ve tatbîkıne tarafdâr olmak ve mûcibiyle amel etmekle mükelleftirler. Kıyâmet gününde nev-ı beşer bu husústa suâle tâbi’ tutulacaklardır.

Yâ Rabbî! Sen şâhidsin. Bizler,  Kur’ân ve Sünnette geçen cümle ahkâm-ı İlâhiyyeyi tasdîk ediyoruz, o ahkâmın icrâ ve tatbîkıne tarafdârız. Bununla berâber, o ahkâma hakkıyla riáyet edemedik, mûcibiyle amel edemedik. Ama, o ahkâmı tebdîl, tağyîr ve tahrîf de etmedik;  bid‘alara tarafdâr olmadık; elimizden geldiği kadar Kitâb ve Sünnetin müdâfiı olduk. Yâ Rabbî! Sen bu işin erbâbını gönder. Kur’ân ve Sünnette geçen ahkâmın ilmî, amelî ve edebî sâhalarda icrâ ve tatbîkıni yapacak; Kur’ân ve Sünneti bütün cihânda hâkim kılacak ehliyyetli zevât-ı áliyyeyi Senin rahmet-i bî-nihâyenden taleb ediyoruz.

رَبَّنَا وَابْعَثْ ف۪يهِمْ رَسُولًا مِنْهُمْ يَتْلُوا عَلَيْهِمْ اٰيَاتِكَ وَيُعَلِّمُهُمُ

الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَ يُزَكّ۪يهِمْ اِنَّكَ اَنْتَ الْعَز۪يزُ الْحَك۪يمُ

“(Ey Rabbimiz! Onların arasında) zürriyyetimin bulunduğu muhîtte (kendilerinden) kendi sülâlelerinden (bir peygamber gönder ki; onlara) Senin (âyetlerini okusun.) Senin varlığını ve birliğini bildiren teklîfî ve tekvînî âyetleri onlara okuyup

Lügat: peygamber, ehliyyet, muhabbet, dergâh, gönder, sünnet, âyende, küllî