İkinci yüzü: Âhirete bakar, onun mezraasıdır.

Üçüncü yüzü: Fânîlere bakar, ehl-i hevesâtın ma’şukası, ehl-i gafletin mel’abegâhıdır.

Dünyânın fânîlere bakan yüzünde zevâl ve firâk vardır. Âhirete ve esmâ-i İlâhiyyeye bakan yüzünde ise zevâl ve firâk yoktur. Dünyânın üçüncü yüzüne bakan bir insân, hakìkì vücûdu olmayan bir dünyâda yaşar. Zîrâ dünyânın hakìkì vücûdu, esmâ-i İlâhiyyeye âyine ve âhirete tarla olması cihetinde tebârüz eder. Bu iki yüzde dünyânın hakìkì bir vücûdu vardır. Diğer yüzünde ise dünyânın hakìkì bir vücûdu yoktur.

Netîce-i Kelam:

Birinci Muktazî: İnsâna ve âleme bakar.

İkinci Muktazî: Şuùnât-ı İlâhiyyeye bakar.

Üçüncü Muktazî: Esmâ-i İlâhiyyeye bakar.

Dördüncü Muktazî: Tecelliyyât-ı esmânın tenevvü’üne bakar.

Beşinci Muktazî: Vâcibü’l-Vücûd ünvânına bakar.

İkinci Makàm, Bir Mukaddime, Beş İşârettir. Mukaddime İki Mebhastır.

Birinci Mebhas’ın hulâsâsı şudur ki: Risâle-i Nûr’da, bâhusûs bu Yirmi Dördüncü Mektûb’ta zikredilen temsîller; şuùnât-ı rubûbiyyeti rasad etmek için birer dûrbîn vazîfesini yapıyor. Elbette o temsîller, şuùnât-ı rubûbiyyetin hakìkatını tutamaz, ihâta edemez, onlara mikyâs olamaz, belki o şuùnâta baktırabilir. O temsîller, küllî bir kànûnun bir mâsadakı, bir ferdi, bir cüz’ü, bir ucu hükmündedir. O temsîllerde geçen bütün güzellikler, Zât-ı Akdes’in şuùnâtına âittir. Kusùrât ise temsîle âittir.

İkinci Mebhas’ın hulâsâsı şudur ki: Bir ağaç ne kadar meyve ve çiçek verirse, her bir meyvenin ve her bir çiçeğin de o kadar gàye ve hikmetleri vardır. O gàye ve hikmetler, lâ yuad velâ yuhsâ’dır. Ya’nî hesâb edilemeyecek kadar çoktur. Müellif (ra), bu mebhasta mevcûdâtın yaradılışına âit o hadsiz hikmet ve gàyelerin en mühimlerinden üçünü zikrediyor:

Lügat: ehl-i gaflet, mukaddime, mukaddim, elbette, birinc, hadsiz, hikmet, âhiret, küllî, vâcib, âhire