Şerh

elbette hadsiz derecede lezzet alırlar.

Ey ehl-i îmân! Cenâb-ı Hak, kemâl-i fazlından böyle bir Cennet’i sana vereceğini va’detmiştir. Va’d-i İlâhî’ye i’timâd edip ona göre çalış.

Demek mevt ve zevâle ma’rûz kalan mevcûdât, zâhiren ademe gidiyor gibi görünse de hakìkatte pek çok elvâh-ı mahfûzaya geçer. O elvâh-ı mahfûzaya;

1)    Hem mevcûdâtın sûretleri,

2)    Hem onların ma’nâsı olan esmâ-i İlâhiyye,

3)    Hem de onların zikir ve tesbîhlerinin temessülleri geçer.

Cennet’e ise;

1) Hem mevcûdâtın sûretleri, sermedî manzaralar şeklini alıp ehl-i Cennet, Cennet’te o manzaraları seyretmekten pek çok lezzet alırlar.

2) Hem onların ma’nâsı olan esmâ-i İlâhiyye Cennet’te dahi tecellî eder. Dâr-ı âhirette esbâb perdesi kalktığı için, esmâ-i İlâhiyye doğrudan doğruya görünür.

3)  Hem onların zikir ve tesbîhleri Cennet’te meyvedâr ağaçlar olup ehl-i Cennet, o ağaçların meyvelerinden ve gölgelerinden istifâde ederler.

4)  Hem de vücûd-i cismânîleri gider. Şu küre-i arz, bütünüyle Cennet’e gider. Şu yer ve gök, berâber canlı olarak Cennet’e girer. Cennet’te ayrı bir bölge olur. Mükâfât alacak bir hâle gelir. Cemâdât ve nebâtât, unsûrlara inkılâb ederek Cennet’e gider. Hayvânât ise, hesâbtan sonra rûhları olduğu gibi; cesedleri ise unsûrlara inkılâb edip Cennet’e gider. Hattâ kâinât binâsında isti’mâl edilen zerrât, Cennet’te hayâtdâr olup kendisine mahsûs bir lezzet alır. İnsânların ehl-i îmân kısmı ise, rûh ve cesedleriyle berâber Cennet’e gidip orada saâdet-i ebediyyeye mazhar olurlar. Ehl-i küfür ise, rûh ve cesedleriyle berâber Cehennem’e gidip orada şekàvet-i dâimîde kalırlar. Cennet’te cemâdât buradaki hayvânlar kadar, oradaki hayvânât ise buradaki insânlar kadar lezzet alır. İnsânın alacağı lezzet ise hadsizdir. Kısaca kâinâtta hiçbir şey yok olmuyor. Cennet’e münâsîb olan mevcûdât Cennet’e, Cehennem’e müstahak olan mevcûdât da Cehennem’e

Lügat: küre-i arz, cehennem, temessül, elbette, manzara, sermedî, zâhiren, ediyye, hadsiz, saâdet, âhiret, istif, âhire