Şerh

mücazât, bir haşir neşir olmasın? Hâşâ! Yüzbin def’a hâşâ ve kellâ!”^[1]

Birinci işârette; mevcûdâtın ma’nâ, hüviyyet ve mâhiyyetlerinin âlem-i Misâl’e, Levh-i Mahv ve İsbât’a, Levh-i Mahfûz’a, hâfızalara, hava, su, toprak ve güneş gibi unsûrlara, bâhusûs havanın her bir zerresine geçip kayd ve zabt altına alındığı îzâh edilmektedir. Bu ikinci işârette ise; mevcûdât-ı âlemin hayâtları boyunca değiştirdikleri sûret ve şekillerinin yan yana getirilerek âlem-i Misâl’de, Levh-i Mahfûz’da, Levh-i Mahv ve İsbâtta, hafızalarda, hava, su, toprak ve güneş gibi unsûrlarda, bâhusûs havanın her bir zerresinde birer nusûc-i levhiyye şeklinde teşekkül ettiği ve o misâlî levhaların zîşuùrlara birer mütâleagâh olduğu ve zîşuùrların o levhaların ifâde ettiği ma’nâları mütâlea ettiği îzâh edilmektedir.

Hulâsâ: Bütün mevcûdât-ı âlemin hem sûretleri, hem de ma’nâları; pek çok elvâh-ı mahfûzaya, bâhusûs Cennet-i misâliyyeye veyâ Cehennem-i misâliyyeye akıp gidiyor, zîşuùrlar için bir mütâleagâh oluyor. Zîşuùr olanlar, hem o mevcûdâtın sûretlerini, hem onlarda tecellî eden esmâyı, hem de o mevcûdâtın zikr u tesbîhâtını ve bunların temessülâtını seyreder. Sen de eğer ma’nen terakkì edebilirsen, o elvâh-ı mahfûzanın seyrine muvaffâk olabilirsin. 

Ellâh bu şehâdet âlemini ve gayb âlemlerini insâna seyrangâh olarak yaratmıştır. Semâvî kitâblar ve peygamberler vâsıtasıyla insânları seyre da’vet ediyor. Ancak insânların çoğu, bu seyrden i’râz edip âdî şeylerle meşgùl oluyor.

Lügat: âlem-i misâl, levh-i mahv, peygamber, seyrangâh, cehennem, hüviyyet, temessül, teşekkül, birinc, âliyye, şekil