Şerh

اِقْرَاْ كِتَابَكَۜ كَفٰى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيبًاۜ

“Ve öyle mükellef her insâna cezâ gününde denilecektir ki. Ey insân! (Kitâbını oku!) Dünyâda iken neler yapmış olduğunu gör. (Bugün senin nefsin, senin üzerine hesâb sorucu olarak yeter.) Çünkü mahşer gününde her insân kendine verilecek bir kudret ile amel defterlerindeki yazıları tamâmen okuyup anlayacaktır, hiçbirini inkâr edemeyecektir. Şâyet diliyle inkâr edecek olsa, diğer bütün a’zâları aleyhinde şâhidlikte bulunacaklardır. Ellâh’ın kudretiyle bunlar mutlâka vâki’ olacaktır.”^[1]

Âyet-i kerîmelerin ifâde ettiği böyle bir hesâb gününe îmân eden bir insân, nasıl gàfil olabilir?

İnsânın hem zâhiri sûretleri, hem de amellerinin gerçek ma’nâsından meydâna gelen sûretleri, kuvve-i hâfızada kaydedilir. Meselâ; bir insânın gözü bu âleme nasıl bakmışsa ona göre hem bakması, hem de o bakmaktan hâsıl olan ma’nânın sûreti hâfızada kaydedilir. Ya’nî o sûretler, nefis hesâbına veyâ Allâh hesâbına bakmak durumuna göre değişir. Meselâ; insân, bir ağaca baktığı zamân “ne güzel yapılmış” yerine, “ne güzeldir” dese ve öyle baksa, onun nefis hesâbına olan bu nazarı, hâfızaya çirkin bir sûrette girer ve kıyâmet gününde hâfızaya geçen o sûret, o kimsenin aleyhinde şehâdet eder. Kâinâta Allâh hesâbına bakan, kâinât kadar bir ibâdet etmiş olur. Nefis hesâbına bakan bir insân ise, nefsine zulmetmiş olur.

 Hulâsâ: Her bir mevcûd zâhiri sûretini ve şeklini kaybeder. Ancak;

1) O mevcûdun hüviyyeti ve mâhiyyeti, ya’nî maddî ve ma’nevî sûreti, âlem-i Misâl denilen Sûr-i İsrâfîl’in içine girer ve orada bâkì kalır.

2) Âlem-i Misâl’in nümûneleri olan elvâh-ı mahfûzada dahi bâkì kalır. Âlem-i Misâlin nümûnesi hükmünde olan pek çok elvâh-ı mahfûza vardır. Meselâ;

 a) Her bir mevcûdun hüviyyeti ve mâhiyyeti, ya’nî maddî ve ma’nevî sûreti, Levh-i Mahfûz’da kayd ve zabt altına alınır.

Lügat: âlem-i misâl, hüviyyet, udre(t), çirkin, dilir, inkâr