Metin

Birinci İşâret:

فَاَوَّلاً: مَعَ اِسْتِحْفَاظِ الْمَعَانِى الْجَمِيلَةِ وَالْهُوِيَّاتِ الْمِثَالِيَّةِ

fıkrası ifâde ediyor ki; Bir mevcûd vücûddan gittikten sonra, zâhiren kendisi ademe, fenâya gider; fakat ifâde ettiği ma’nâlar bâkì kalır, mahfûz olur. Hüviyyet-i misâliyyesi ve sûreti ve mâhiyyeti dahi âlem-i misâlde ve âlem-i misâlin nümûneleri olan elvâh-ı mahfûzada ve elvâh-ı mahfûzanın nümûneleri olan kuvve-i hâfızalarda kalır. Demek, bir vücûd-i sûrî kaybeder, yüzer vücûd-i ma’nevî ve ilmî kazanır.

 

Meselâ: Nasıl ki bir sahîfenin tab’ına medâr olan matbaa hurufâtına bir vaz’ıyyet ve bir tertîb verilir ve bir sahîfenin tab’ına medâr olur ve o sahîfe ise sûretini ve hüviyyetini, basılan müteaddid yapraklara verip ve ma’nâlarını çok akıllara neşrettikten sonra, o matbaa hurufâtının vaz’ıyyeti ve tertîbi de değiştirilir. Çünkü daha ona lüzûm kalmadı, hem başka sahîfelerin tab’ı lâzım geliyor.

 

İşte, aynen bunun gibi, şu mevcûdât-ı arzıyye husûsan nebâtiyye, kalem-i kader-i İlahî onlara bir tertîb, bir vaz’ıyyet verir; bahar sahîfesinde kudret, onları îcâd eder ve güzel ma’nâlarını ifâde ederek, sûretleri ve hüviyyetleri âlem-i misâl gibi âlem-i gaybın defterine geçtikleri için, hikmet iktizâ ediyor ki; o vaz’ıyyet değişsin, tâ yeni gelecek diğer bahar sahîfesi yazılsın, onlar dahi ma’nâlarını ifâde etsinler.

Şerh

(Birinci İşâret:

فَاَوَّلاً: مَعَ اِسْتِحْفَاظِ الْمَعَانِى الْجَمِيلَةِ وَالْهُوِيَّاتِ الْمِثَالِيَّةِ

fıkrası ifâde ediyor ki;)

Bu fıkrada iki gàye beyân edilmektedir. 

Birinci Gàye: (مَعَ اِسْتِحْفَاظِ الْمَعَانِى الْجَمِيلَةِ وَالْهُوِيَّاتِ الْمِثَالِيَّةِ) (Bir mevcûd) bir çiçeği ele alalım,  bütün mevcûdâtı ona kıyâslayalım. O çiçek,

Lügat: âlem-i misâl, âlem-i gayb, hüviyyet, udre(t), zâhiren, birinc, hikmet, teaddi, âliyye, âhire