Şerh

hayâtın rûhânî olduğunu ifâde ediyor. Bununla berâber cesedin de kabirdeki lezzet veyâ elemden hissesi vardır. Zîrâ insân öldüğünde, her ne kadar cesedi çürüyüp dağılır. Fakat acbu’z-zeneb denilen bir cüz’ü, bir madde-i esâsiyesi bâkì kalır. O madde, o insânın mâhiyyetini taşımaktadır ve o insânın bir çekirdeği hükmündedir. Rûhun, kabirde o madde ile bir münâsebeti vardır. Ancak bu münâsebetin mâhiyyeti bizce meçhuldür. rûh elem çektiğinde, münâsebetdâr olduğu o acbu’z-zeneb de elem çeker. Acbu’z-zeneb bir fihriste olması hasebiyle sanki bütün cesed bir nev’i elem çekmiş gibi olur. Rûh lezzet aldığında ise, sanki bütün cesed bir nev’i lezzet almış gibi olur.

         Müellif (ra) “acbu’z-zeneb” hakkında şu bilgileri vermektedir:

         “Cesedleri çürüyor. Fakat insânın cesedinden, bir çekirdek, bir tohum hükmünde olacak “acbü’z-zeneb” ta’bîr edilen küçük bir cüz’ü bâkì kalıp Cenâb-ı Hak, onun üstünde cesed-i insânîyi haşirde halkeder, onun rûhunu ona gönderir.”^[1]        

         “Nebâtâtın tohumları gibi “Acbü’z-zeneb” ta’bîr edilen bir kısım zerreler, insânın tohumu hükmünde olup, haşirde o zerreler üzerine beden-i insânî neşv ü nemâ ile teşekkül eder.”^[2]          

Âlem, sâdece şu dünyâya münhasır değildir. Şu dünyâ denilen âlemden başka pek çok âlemler daha var ve bu dünyâdan o âlemlere doğru bir akım vardır. Ölümle dünyâdan giden mevcûdât yok olmuyor, dâire-i kudretten dâire-i ilme geçiyor ve pek çok âlemlerde muhâfaza ediliyor. Bu âlemlerden;

Birincisi: Kabir âlemidir. Kabir âlemindeki ahvâli anlamak için bir mü’min ile bir kâfîri misâl olarak zikrediyoruz:

Bir mü’minin, hayâtı boyunca küçüklüğünden ölümüne kadar hayr ve şer, iyi ve kötü, güzel ve çirkin bütün ef’âl, akvâl ve ahvâli kısaca mâcerâ-i hayâtı bir sinema şeridi gibi kabir âlemine geçer, o mü’min kabrinde kıyâmete kadar onları seyreder ve bundan lezzet veyâ elem alır. Meselâ; bir mü’min, bir ilim meclisinde bulunmuş, namaz kılmış, Kur’ân okumuş, hac menâsikini edâ etmiş, fukaraya

Lügat: teşekkül, udre(t), birinc, fihris, gönder, meclis, çirkin, âsiye