Şerh

eder, tâzelenir, güzelleşir. Ademe ve fenâya gitmiyor;)  Demek bu âlem, bin bir ism-i İlâhî’nin husûsan Alîm isminin âyinesidir. O Zât-ı Alîm, mevcûdât-ı âlemi kudret-i ezeliyyesi ile dâire-i ilimden dâire-i kudrete, ta’bîr-i diğerle âlem-i ğayb olan dâire-i esmâ ve sıfat-ı İlâhiyyeden veyâ Levh-i Mahfûz’dan âlem-i şehâdet olan bu âleme gönderiyor. Vücûd-i hâricî giydirip esmâ ve sıfat-ı kudsiyyesine âyine yapıyor.  O mevcûd, vücûdda kaldığı sürece an be an yine hem ilm-i İlâhî’de, hem de Levh-i Mahfûz’da kaydediliyor. O Alîm-i Mutlâk, mevcûdâtı celâlli, cemâlli ve kemâlli esmâsının tecelliyyâtına mazhar ettikten sonra bir nakış meydâna geliyor. Cenâb-ı Hak, o nakışları ve tezâhürâtı ilmine geçiriyor, hiçbir şeyi yok etmiyor. Kâinâtta celâl-i İlâhî’yi gösteren bütün mükemmellikler, cemâl-i İlâhî’ye delâlet eden bütün ni’metler ve kemâl-i İlâhî’ye şehâdet eden butün âsâr-ı san’at, esmâ-i İlâhiyyeye âyinedârlık vazîfesini bitirdikten sonra ve nukùş-i esmâsını gösterdikten sonra ilm-i İlâhî’ye ve Levh-i Mahfûz’a geçer. Meselâ; bir insâna bakıp görüyoruz ki; o insânın bir damla meniden, tâ vefât edinceye kadar hâlden hâle, tavırdan tavra geçmesiyle gösterdiği bütün hâlât ve tezâhürât, ilm-i İlâhî’ye ve Levh-i Mahfûz’a geçer, hiçbir hâli ve tavrı kaybolmaz.

O mevcûd vefât ettikten sonra vücûd-i hâricîsini çıkarıp dâire-i kudretten dâire-i ilme geçer. Ya’nî hem ilm-i İlâhî’de, hem de Levh-i Mahfûz’da kaydedilir. Demek mevcûdât ölümle yok olmuyor. Âlem-i şehâdetten âlem-i gayba sevkediliyor. Kıyâmet hengâmında bütün mevcûdât vefât eder, dâr-ı imtihân olan bu dünyânın kapısı kapanır. Her şey dâire-i kudretten dâire-i ilme geçer. Haşir sabahı ile dâr-ı âhiretin kapısı açılır. Bütün mevcûdât, dâire-i ilimden tekrâr dâire-i kudrete çıkar. Muhâsebe-i a’mâl için haşir meydânına sevkedilir.

Demek mevcûdât, vücûda gelmeden, vücûda geldikte ve vücûddan gittikten sonra yazılıdır, yazılır ve yazılıyor. Müellif (ra), bu konuda şöyle buyuruyor:

“وَلاَ رَطْبٍ وَلاَ يَابِسٍ اِلاَّ فِى كِتَابٍ مُبِينٍ * وَكُلَّ شَيْءٍ اَحْصَيْنَاهُ فِى اِمَامٍ مُبِينٍ * لاَ يَعْزُبُ عَنْهُ مِثْقَالُ ذَرَّةٍ فِى السَّمَوَاتِ وَلاَ فِى اْلاَرْضِ وَلاَ اَصْغَرُ مِنْ ذَلِكَ وَلاَ اَكْبَرُ اِلاَّ فِى كِتَابٍ مُبِينٍ

Lügat: âlem-i gayb, ezeliyye, udre(t), gönder, hengâm, âhiret, dilir, âhire