Şerh

medeniyyetiniz, hangi terakkìyyâtınız karşı gelebilir? Rûh-i beşerin eşedd-i ihtiyâç ile muhtâç olduğu hakìkì tesellîyi nerede bulabilirsiniz? Hem güvendiğiniz ve bel bağladığınız ve âsâr-ı İlâhiyyeyi ve ihsânât-ı Rabbâniyyeyi onlara isnâd ettiğiniz hangi tabiatınız, hangi esbâbınız, hangi şerîkiniz, hangi keşfiyyyâtınız, hangi milletiniz, hangi bâtıl ma’bûdunuz, sizi sizce i’dâm-ı ebedî olan mevtin zulümâtından kurtarıp, kabir hudûdundan, berzâh hudûdundan, mahşer hudûdundan, sırât köprüsünden hakîmâne geçirebilir, saâdet-i ebediyyeye mazhar edebilir? Hâlbuki kabir kapısını kapamadığınız için, siz kat’î olarak bu yolun yolcususunuz. Böyle bir yolcu, öyle birisine dayanır ki, bütün bu dâire-i azîme ve bu geniş hudûdlar, onun taht-ı emrinde ve tasarrufundadır.”^[1]

         “Böyle ahmaklardan mühim bir mevki’i işgal eden birisi demiş ki: “Biz, Allâh Allâh diye diye geri kaldık. Avrupa, top tüfek diye diye ileri gitti.”

         “Cevâbü’l-ahmakü’s-sükût” kàidesince, böylelere karşı cevâb sükûttur. Fakat ba’zı ahmakların arkasında bedbaht âkiller bulunduğundan deriz ki:

         Ey bîçâreler! Bu dünyâ bir misâfirhânedir. Her günde otuzbin şâhid, cenazeleriyle “El-mevtü hak” hükmünü imzâ ediyorlar ve o da’vâya şehâdet ediyorlar. Ölümü öldürebilir misiniz? Bu şâhidleri tekzîb edebilir misiniz? Mâdem edemiyorsunuz; mevt, Allâh Allâh dedirtir. Sekerâtta Allâh Allâh yerine; hangi topunuz, hangi tüfeğiniz, zulümât-ı ebedîyi o sekerâttakinin önünde ışıklandırır, ye’s-i mutlâkını ümîd-i mutlâka çevirebilir? Mâdem ölüm var, kabre girilecek; bu hayât gidiyor, bâkì bir hayât geliyor. Bir def’a top tüfek denilse; bin def’a Allâh Allâh demek lâzım gelir. Hem Allâh yolunda olsa; tüfek de Allâh der, top da Allâhü Ekber diye bağırır, Allâh ile iftâr eder, imsâk eder.”^[2]    

           Demek şu kâinâttaki mevt ve fenâ, zevâl ve firâk, musîbet ve meşakkat, Rahîm, Hakîm ve Vedûd isimlerine zıd değildir. Çünkü O Zât-ı Rahîm, Hakîm ve Vedûd, mevcûdâtı ölüm vâsıtasıyla dâire-i kudretten alır, ilm-i İlâhîde daha güzel bir şekilde hayâta mazhar eder. Zâhiren bir zîhayâtın vefâtı, yokluk gibi görünürken, hakìkatte yokluk değildir, kudret dâiresinden ilim dâiresine geçmesidir. Her ne

Lügat: eşedd-i ihtiyâç, meşakkat, tasarruf, bedbaht, deniyye, kurt(a), udre(t), zâhiren, ediyye, medeni, millet, saâdet, tabiat, işgal, âhire, şekil