Şerh

muhâldir. Evet, bir zât ki, ona yıldızların îcâdı zerreler kadar kolay gele… ve en büyük şey en küçük şey gibi kudretine müsahhar ola… ve hiçbir şey hiçbir şeye, hiçbir fiil hiçbir fiile mâni’ olmaya… ve hadsiz efrâd, bir ferd gibi nazarında hazır ola… ve bütün sesleri birden işite… ve umûmun hadsiz hâcâtını birden yapabile.. . ve kâinâtın mevcûdâtındaki bütün intizâmât ve mîzânların şehâdetiyle hiçbir şey, hiçbir hâl, dâire-i meşîet ve irâdesinden hâriç olmaya… ve hiçbir mekânda olmadığı hâlde, herbir yerde ve herbir mekânda kudretiyle, ilmiyle hazır ola… ve her şey ondan nihâyet derecede uzak olduğu hâlde, o ise her şeye nihâyet derecede yakın olabilen bir Zât-ı Hayy-ı Kayyûm-i Zülcelâl’in elbette hiçbir cihetle misli, nazîri, şerîki, veziri, zıddı, niddi olmaz ve olması muhâldir.”^[1]

Mâdem faâliyyet bir lezzet, bir kemâl, bir cemâle işâret eder. Mâdem Kâmil-i Mutlâk olan Vâcibü’l-Vücûd, zât, sıfat, esmâ ve ef’âlinde bütün envâ-i kemâlâta câmi’dir. Allâh’ın zâtı, esmâsı, sıfatı ve ef’âli nihâyet kemâldedir. Elbette O Zât-ı Vâcibü’l-Vücûdun, vücûb-i vücûduna ve kudsiyyetine lâyık bir tarzda, istiğnâ-i zâtîsine, ğınâ-i mutlâkına muvâfık bir sûrette, kemâl-i mutlâkına münâsib bir şekilde, hadsiz bir şefkat-i mukaddesesi, nihâyetsiz bir muhabbet-i münezzehesi vardır.

Evet, O Zât-ı Akdes, kendi zâtına lâyık bir şekilde mevcûdât-ı âlemi vücûd ve hayâta mazhar etmekten ve ecelleri dolduğu zamân onları ölüm ile terhîs etmekten ve haşir sabâhında onları bir daha diriltmekten kendisine mahsûs hadsiz derecede bir lezzet alır. İşte mevcûdâttaki bu tebeddül ve teğayyürün, bu zevâl ve firâkın asıl gâyesi budur. O Zât-ı Zülcelâl, seni ve hiçbir şeyi yok etmez. Sâdece hâlden hâle, tavırdan tavra çevirir, böylece esmâ ve sıfatın ahkâmını gösterir. Bütün mevcûdâtı, ölüm ile kudret dâiresinden ilim dâiresine geçirir.

Mevcûdât-ı âlem, yaratılmadan evvel hem ilmî program, hem de geometrik şekil olarak dâire-i ilm-i İlâhî’de mevcûd idi. O Zât-ı Akdes, mevcûdâtı yaratmayı irâde etti. Bu irâde sebebiyle dâire-i ilminde vücûd-i ilmîleri bulunan mevcûdâta şöyle emîr buyurdu: “Emrime uyarak varlık sahasına çıkınız. Şu dünyâda muvakkaten kalıp ölüm ile haşre gideceksiniz. Tekrâr bir tek emrimle, haşir sabâhında huzûrumda toplanacaksınız. O âlemde her şey, vücûdda sâbit kalıp yokluğa mahkûm olmayacaktır.”

Lügat: muhabbet, mukaddes, tebeddül, elbette, kaddese, program, udre(t), hadsiz, mahkûm, âliyye, şefkat, kâmil, vâcib, şekil